Động cơ đấu sao là gì? Cách nhận biết động cơ đấu sao hay tam giác

Động cơ đấu sao và động cơ đấu tam giác là hai cách đấu nối phổ biến trong hệ thống điện ba pha, được ứng dụng rộng rãi trong các động cơ điện công nghiệp. Cách đấu này quyết định cách kết nối các cuộn dây bên trong stator của động cơ, ảnh hưởng trực tiếp đến điện áp vận hành, dòng điện và công suất của động cơ. Do đó, hiểu rõ khái niệm và cách nhận biết động cơ đấu sao hay tam giác rất quan trọng để đảm bảo vận hành động cơ đúng kỹ thuật và hiệu quả. Cùng Cáp điện VN tìm hiểu về động cơ đấu sao và đấu tam giác là gì và cách nhận biết nhé.

Động cơ đấu sao là gì?

Động cơ đấu sao (Star connection motor) là cách đấu nối các cuộn dây trong stator của động cơ điện ba pha sao cho ba đầu dây cuộn được nối chung lại với nhau tại một điểm trung tâm, tạo thành hình dạng chữ Y (hay sao). Đầu chung này gọi là điểm sao (neutral point). Ba đầu dây còn lại được đấu ra để cấp nguồn điện ba pha.

Phương pháp đấu sao dùng để khởi động động cơ, đặc biệt động cơ điện 3 pha, giúp giảm dòng khởi động lớn, hạn chế sụt áp và tăng tuổi thọ thiết bị. Sau khi động cơ chạy ổn định, có thể chuyển sang đấu hình tam giác (Delta) để tăng công suất.

Động cơ đấu tam giác là gì?

Động cơ đấu tam giác là cách đấu nối các cuộn dây trong stator của động cơ điện ba pha sao cho đầu cuối của mỗi cuộn dây nối với đầu đầu của cuộn dây kế tiếp, tạo thành một mạch khép kín theo hình tam giác. Ba đầu dây ra của động cơ sẽ được nối với nguồn điện ba pha.

Khác với đấu sao, đấu tam giác không có điểm trung hòa chung mà tất cả các cuộn dây được nối thành vòng kín. Cách đấu này thường dùng để động cơ hoạt động ở điện áp định mức cao hơn và đạt công suất tối đa. Động cơ đấu tam giác sẽ có dòng điện làm việc và mô men xoắn lớn hơn so với đấu sao.

Cách đấu tam giác thường được dùng khi động cơ đã khởi động ổn định, bởi vì nó cung cấp đủ điện áp để đạt công suất tối đa trong quá trình vận hành, trong khi đấu sao được dùng để khởi động nhằm giảm dòng điện khởi động cao.

Cách nhận biết động cơ đấu sao hay tam giác

Cách dễ nhớ nhất để biết động cơ đấu sao hay tam giác như sau:

Động cơ đấu sao

Ba điểm cuối của các cuộn dây XYZ được nối chung lại với nhau tạo thành một điểm trung hòa. Ba điểm đầu còn lại là A, B, C được đấu vào nguồn điện ba pha P1, P2, P3.

Động cơ đấu tam giác

Điểm đầu của cuộn dây này được nối với điểm cuối của cuộn dây kế tiếp, tạo thành một vòng khép kín theo hình tam giác, rồi các đầu nối này được đấu vào nguồn điện.

AYP2:

• A là điểm đầu của cuộn Ax
• Y là điểm cuối của cuộn By
• P2 là pha của nguồn vào

BZP3:

• B là điểm đầu của cuộn By
• Z là điểm cuối của cuộn Cz
• P3 là pha của nguồn vào

CXP1:

• C là điểm đầu của cuộn Cz
• X là điểm cuối của cuộn Ax
• P1 là pha của nguồn vào

Mẹo phân biệt nhanh

• Nếu trong đấu nối xuất hiện một điểm chung mà ba dây đồng thời nối với nhau thì đó là đấu sao.
• Nếu không có điểm chung, mỗi cuộn dây nối thành vòng khép kín thì đó là đấu tam giác.
• Cách đấu tam giác thường dùng khi động cơ cần vận hành ở điện áp định mức cao hơn, công suất lớn hơn.
• Cách đấu sao thường được dùng để khởi động động cơ giúp giảm dòng điện ban đầu bằng cách chạy ở điện áp thấp hơn.

Việc nhận biết và lựa chọn đúng loại đấu nối sao hoặc tam giác cho động cơ giúp tối ưu hiệu suất, bảo vệ động cơ khỏi các sự cố như dòng khởi động cao hay mất cân bằng pha. Đấu sao thường được dùng khi khởi động để giảm dòng điện ban đầu và bảo vệ động cơ, còn đấu tam giác là trạng thái hoạt động chính cho công suất và mô men tối đa. Nắm vững kiến thức về hai kiểu đấu này là nền tảng cần thiết cho công tác lắp đặt, bảo trì và vận hành động cơ điện ba pha.